Қоғамның даму деңгейі тек экономикалық өсіммен немесе инфрақұрылымның жаңаруымен ғана өлшенбейді. Оның ең маңызды көрсеткіштерінің бірі – азаматтардың саяси мәдениеті. Азамат өз құқығы мен жауапкершілігін қаншалықты түсінеді, қоғамдық процестерге қаншалықты белсенді қатысады, мемлекет тағдырына қаншалықты бейжай қарамайды – осының бәрі елдің саяси кемелдену деңгейін айқындайды. Сондықтан Құрылтай сайлауына қатысу – жай ғана азаматтық міндет емес, саналы қоғамның басты белгісі.
Қазақстан жаңа саяси даму кезеңіне аяқ басты. Соңғы жылдары жүргізілген реформалар мемлекеттік институттарды жаңғыртумен қатар, азаматтардың шешім қабылдау процесіне қатысу мүмкіндігін кеңейтуге бағытталды. Осындай өзгерістердің маңызды тетіктерінің бірі – Құрылтай институты. Бұл құрылымның басты құндылығы – қоғам мен мемлекет арасындағы ашық диалогты дамытуға мүмкіндік беруінде.
Кез келген сайлаудың сапасы заңнамамен ғана емес, ең алдымен сайлаушылардың саяси мәдениетімен анықталады. Егер азамат дауыс беруді тек формальды рәсім ретінде қабылдаса, онда сайлаудың қоғамдық маңызы әлсірейді. Ал егер әрбір таңдау елдің болашағына әсер ететінін түсінсе, онда сайлау мемлекет дамуының стратегиялық құралына айналады.
Құрылтай сайлауы осы тұрғыдан ерекше маңызға ие. Себебі мұнда таңдалатын тұлғалар тек белгілі бір әлеуметтік топтың емес, жалпы ұлттық мүдденің өкілі болуы тиіс. Сондықтан бұл сайлауда азаматтардың жауапкершілігі бұрынғыдан да жоғары болады. Саналы қоғам жеке таныстыққа немесе эмоцияға емес, кандидаттың кәсіби тәжірибесіне, қоғамдық беделіне және нақты ұсыныстарына назар аударады.
Сайлау мәдениеті ең алдымен ақпараттық сауаттылықтан басталады. Қазіргі цифрлық дәуірде ақпараттың көптігі кейде шынайы мәлімет пен жалған ақпаратты ажыратуды қиындатады. Осындай жағдайда әрбір сайлаушы кандидаттардың қызметі туралы сенімді дереккөздерге сүйеніп, олардың бағдарламаларын саралап, сындарлы шешім қабылдай білуі қажет. Бұл – демократиялық мәдениеттің негізгі қағидаларының бірі.
Саяси мәдениеттің тағы бір маңызды қыры – пікір алуандығына құрметпен қарау. Қоғамда әртүрлі көзқарастың болуы табиғи құбылыс. Алайда өркениетті қоғам өзгеше пікірді қарсылас ретінде емес, ортақ мақсатқа апаратын балама көзқарас ретінде қабылдайды. Құрылтай сайлауы дәл осындай мәдениетті қалыптастыруға ықпал етеді. Өйткені оның басты мақсаты – қоғамды бөлу емес, біріктіру.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, сайлауға қатысу деңгейі жоғары мемлекеттерде азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімі де жоғары болады. Бұл сенімнің негізі – әр адамның өз дауысының маңызын сезінуінде. Егер азамат өзінің таңдауы мемлекеттік шешімдерге ықпал ететініне сенсе, онда ол қоғамдық өмірге белсенді араласады. Мұндай үрдіс демократиялық институттардың тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Құрылтай сайлауы азаматтардың саяси белсенділігін жаңа деңгейге көтеруі мүмкін. Себебі бұл сайлау қоғамдағы өзекті мәселелерді ашық талқылауға, түрлі әлеуметтік топтардың ұсыныстарын біріктіруге және ортақ ұлттық мүддені қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мұндай үрдіс саяси мәдениеттің сапалық тұрғыдан өсуіне жол ашады.
Саналы қоғамда сайлау күні ғана емес, сайлауға дейінгі және одан кейінгі кезең де маңызды. Азаматтар кандидаттардың уәделерін бағалап қана қоймай, кейін олардың орындалуына қоғамдық бақылау жүргізуге дайын болуы керек. Бұл жауапкершілік мәдениеті қалыптасқанда ғана Құрылтай шын мәнінде тиімді қоғамдық институтқа айналады.
Жастардың Құрылтай сайлауына белсенді қатысуы да ерекше мәнге ие. Себебі бүгінгі жастар – ертеңгі мемлекеттік басқару жүйесінің негізгі тірегі. Олар саяси мәдениеттің жаңа үлгісін қалыптастырып, қоғамдағы жаңашылдықтың қозғаушы күшіне айнала алады. Сондықтан Құрылтай сайлауы жастар үшін тек дауыс беру емес, елдің ұзақ мерзімді дамуына ықпал ететін азаматтық мектеп болуы тиіс.
Қазіргі таңда әлемде қоғамның тұрақтылығы көбіне азаматтардың саяси сауаттылығына байланысты бағаланады. Ақпараттық технологиялар дамыған заманда қоғамдық пікірді түрлі ықпалдарға бағыттау оңай. Осындай жағдайда саяси мәдениеті жоғары қоғам ғана сыртқы және ішкі ақпараттық қысымдарға төтеп бере алады. Құрылтай сайлауы осы иммунитетті күшейтетін маңызды алаң болуға тиіс.
Қорыта айтқанда, Құрылтай сайлауына қатысу – бір күндік саяси науқанға араласу емес. Бұл – азаматтың мемлекет алдындағы жауапкершілігін сезінуі, қоғамдық сананың кемелденуі және ұлттық бірлікке қосқан нақты үлесі. Саналы қоғам сайлауды міндет ретінде емес, елдің ертеңін қалыптастыратын мүмкіндік ретінде қабылдайды. Сондықтан Құрылтай сайлауына белсенді әрі жауапты қатысу – Қазақстанда жоғары саяси мәдениет қалыптастырудың, қоғамдық сенімді нығайтудың және ұзақ мерзімді тұрақты дамуға бастайтын маңызды қадамдардың бірі.