Құрылтай: саясатта жаңа есімдер емес, жаңа көзқарастар керек
Саяси жүйе жаңарғанда жұртшылықтың назары көбіне жаңа адамдарға ауады. Бұл түсінікті. Жаңа тұлғалар жаңа кезеңнің белгісі ретінде қабылданады.
Бірақ саясаттағы жаңаруды тек адамдардың ауысуымен өлшеу – мәселенің бір бөлігін ғана көру. Өйткені жаңа адамның келуі жаңа ойдың келгенін білдірмейді.
Егер жаңа тұлға бұрынғы тәсілді қайталаса, қалыптасқан мәселеге сол ескі өлшеммен қараса, сыртқы құрам өзгергенімен, саяси мазмұн өзгермеуі мүмкін. Сондықтан Құрылтай үшін ең маңызды мәселенің бірі – жаңа есімдерден бұрын жаңа көзқарастардың қалыптасуы.
Қазіргі Қазақстан бұрынғы қоғам емес. Экономикадағы өзгерістер, технологияның қарқынды дамуы, еңбек нарығының трансформациясы, урбандалу, жастардың кәсіби таңдауы – мұның бәрі мемлекеттік саясатқа жаңа талаптар қойып отыр.
Бұрын белгілі бір мәселені бір министрлік немесе бір сала шеңберінде қарастыру жеткілікті болуы мүмкін еді. Қазір көптеген мәселе бірнеше саланың түйісінде тұр.
Мысалы, жастардың жұмыспен қамтылуын алайық. Бұл тек бос жұмыс орнының саны туралы мәселе емес. Оның артында білім беру сапасы, жаңа мамандықтар, цифрлық экономика, өңірлік даму және еңбек өнімділігі тұр.
Демек, бүгінгі саясаткер бір мәселенің өзін бірнеше қырынан көре білуі қажет. Жаңа көзқарас дегеніміз де осы. Ол міндетті түрде бұрын-соңды айтылмаған сөз болмауы мүмкін. Кейде жаңа көзқарас – ескі мәселені жаңа себеп-салдарлық байланыспен түсіндіру.
Құрылтайдың алғашқы сайлауында 145 депутаттан тұратын жаңа заң шығарушы орган қалыптасады. Оның алдында тек заң қабылдау міндеті емес, жаңа саяси кезеңнің мазмұнын қалыптастыру міндеті де тұр. Сондықтан Құрылтайға келетін азаматтардың кәсіби тәжірибесімен бірге ойлау ауқымы да маңызды.
Қоғамға бәрімен келісе беретін өкіл емес, қажет жерде пікір таластыра алатын, бірақ дәлелге сүйенетін саясаткер керек. Жаңа көзқарас дегеніміз – міндетті түрде бәрін жоққа шығару емес. Ол – қалыптасқан тәсілді қайта қарап, қажет жерде балама ұсына білу. Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтайдың жаңалығы оның атауында немесе құрамының жаңаруында ғана емес.
Нағыз жаңару – бір мәселені шешудің бұрынғы жолы нәтиже бермесе, басқа жолын іздеуден басталады. Сондықтан бұл сайлауда «қандай жаңа есімдер келеді?» деген сұрақпен қатар «олар өздерімен бірге қандай ой әкеледі?» деген сұрақтың қойылуы заңды.