Қазіргі қоғамның тұрақтылығы мемлекеттік институттардың күшімен ғана емес, азаматтардың қоғамдық өмірге қатысу белсенділігімен де айқындалады. Егер халық өз ойын ашық айтып, ортақ мәселелерді талқылауға және шешім қабылдау үдерісіне араласа алса, мұндай қоғамды толыққанды азаматтық қоғам деуге негіз бар. Осы тұрғыдан алғанда Құрылтай институтының қалыптасуы – азаматтардың мемлекетпен өзара іс-қимылын жаңа деңгейге көтеруге бағытталған қадам.

Бүгінгі таңда әлемде табысты мемлекеттердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, қоғамның дамуы заңдардың көптігімен емес, азаматтардың жауапкершілігімен өлшенеді. Азаматтық қоғам дегеніміз – тек қоғамдық ұйымдардың немесе белсенді азаматтардың жиынтығы емес. Ол – әр адамның ел тағдырына бейжай қарамай, ортақ іске үлес қосуға ұмтылатын қоғамдық мәдениет. Құрылтайдың мәні де дәл осы мәдениетті қалыптастыруда жатыр.

Құрылтай сайлауының ерекшелігі – ол саяси науқан ғана емес, қоғамдық жауапкершіліктің көрсеткіші. Себебі сайлауға қатысқан әрбір азамат өзінің таңдауымен болашақтағы қоғамдық диалогтың сапасына ықпал етеді. Бұл жерде жеңімпазды анықтаудан бұрын, азаматтардың саяси белсенділігі маңызды. Белсенді қоғам ғана тиімді институттарды қалыптастыра алады.

Құрылтайдың басты миссиясы – әртүрлі әлеуметтік топтардың пікірін бір арнаға тоғыстыру. Қазіргі қоғамда жастардың, кәсіпкерлердің, ауыл тұрғындарының және зиялы қауымның ұстанымы әртүрлі болуы мүмкін. Бірақ олардың барлығының мақсаты – елдің тұрақты дамуы. Құрылтай осындай пікірлердің тоғысатын, ортақ шешімдерге келуге негіз болатын қоғамдық кеңістікке айналуы тиіс.

Соңғы жылдары азаматтық қоғам туралы түсінік те өзгерді. Бұрын ол тек қоғамдық бақылаумен байланыстырылса, бүгінде азаматтық қоғам нақты ұсыныс жасап, реформалардың мазмұнын қалыптастыруға қатысатын деңгейге көтерілуде. Құрылтай осы өзгерістің институционалдық көрінісі ретінде бағалануы мүмкін. Өйткені мұнда қоғамдық пікір тек тыңдалмайды, сонымен бірге мемлекеттік шешімдерді әзірлеу барысында ескерілуі қажет маңызды факторға айналады.

Тағы бір маңызды қыр – қоғамдық сенім. Сенім қалыптасқан жерде әлеуметтік тұрақтылық күшейеді. Ал сенімнің негізі – ашықтық пен әділдік. Егер Құрылтай жұмысы жария, есепті және халықпен тұрақты байланысқа негізделсе, азаматтардың мемлекеттік институттарға деген көзқарасы да өзгереді. Бұл өз кезегінде елдегі саяси мәдениеттің сапалық тұрғыдан жаңаруына ықпал етеді.

Құрылтайдың тиімділігі оның қабылдайтын құжаттарымен ғана емес, қоғамдағы азаматтық бастамаларды қаншалықты қолдай алатынымен өлшенеді. Егер қарапайым азаматтың ұсынысы назарға алынып, қоғамдық мәселелерді шешуге нақты ықпал етсе, адамдардың өз күшіне және мемлекеттің ашықтығына деген сенімі артады. Мұндай жағдайда азаматтық қоғам сырттан қалыптаспайды, ол халықтың күнделікті белсенділігінің нәтижесінде табиғи түрде дамиды.

Алдағы Құрылтай сайлауы осы тұрғыдан ерекше маңызға ие. Бұл – қоғамның өз болашағына деген жауапкершілігін айқындайтын кезең. Сайлау азаматтардың тек таңдау жасау құқығын ғана емес, елдің қоғамдық даму бағытын айқындауға қатысу мүмкіндігін де білдіреді. Сондықтан бұл науқанды қысқа мерзімді саяси оқиға ретінде емес, азаматтық мәдениетті нығайтатын ұзақ мерзімді қоғамдық процес ретінде қарастырған жөн.

Қорыта айтқанда, Құрылтай – азаматтық қоғамның дайын нәтижесі емес, оны қалыптастыратын тетік. Ол халықтың үнін жүйелеп, қоғамдық бастамаларды мемлекетпен байланыстыратын көпір қызметін атқара алады. Егер бұл институт ашықтық, жауапкершілік және қоғамдық сенім қағидаттарына сүйеніп дамыса, онда азаматтық қоғамның да сапасы жаңа деңгейге көтеріледі. Сондықтан Құрылтай сайлауы – бүгінгі таңда тек саяси таңдау ғана емес, елдің азаматтық әлеуетін нығайтатын маңызды қоғамдық қадам.