Мемлекеттің болашағы тек табиғи ресурстарымен немесе экономикалық көрсеткіштерімен өлшенбейді. Оның ұзақ мерзімді даму қабілеті саяси институттарының сапасына, қабылданатын шешімдердің тиімділігіне және билік пен қоғам арасындағы сенім деңгейіне байланысты. Сондықтан кез келген ел үшін стратегиялық маңызы бар институттардың қалыптасуы – мемлекеттік дамудың жаңа кезеңін айқындайтын фактор. Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай – елдің саяси жүйесіндегі кезекті құрылым ғана емес, мемлекеттің даму бағытын белгілейтін басты институттардың бірі.
Құрылтайдың ерекшелігі оның заң қабылдау функциясымен ғана шектелмейді. Ол қоғамдағы әртүрлі көзқарастардың, өңірлік мүдделердің және ұлттық басымдықтардың тоғысатын саяси кеңістігіне айналуға тиіс. Заңның өміршең болуы оның мәтініне емес, қоғам сұранысына қаншалықты жауап беретініне байланысты. Сондықтан Құрылтайдың негізгі міндеті – мемлекеттік саясатты халықтың нақты қажеттілігімен үйлестіру.
Қазіргі әлемде мемлекеттердің бәсекеге қабілеттілігі көбіне басқару сапасымен өлшенеді. Қарқынды өзгеріп жатқан халықаралық жағдайда шешім қабылдау тетіктерінің тиімділігі ерекше маңызға ие. Осы себепті Құрылтайдың қызметі тек заң шығару рәсімі ретінде емес, ұлттық даму стратегиясын қалыптастыратын саяси механизм ретінде бағалануы тиіс. Өйткені елдің экономикасы, әлеуметтік саясаты, инвестициялық тартымдылығы немесе цифрлық трансформациясы қабылданатын заңдардың сапасына тікелей тәуелді.
Құрылтайдың қоғам үшін басты құндылығы – жауапкершілік мәдениетін күшейтуінде. Заң қабылдау – тек құқықтық акт әзірлеу емес, миллиондаған азаматтың өміріне әсер ететін шешім қабылдау деген сөз. Сондықтан Құрылтай депутаттарының әрбір бастамасы қоғамдық мүдде мен мемлекеттік жауапкершілік қағидаттарына негізделуі қажет. Бұл саяси мәдениеттің жаңа деңгейін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Құрылтай мемлекеттік басқарудағы ұзақ мерзімді ойлау қағидатын орнықтырады. Көп жағдайда саясат күнделікті мәселелерді шешумен шектеліп жатады. Ал орнықты мемлекет қысқа мерзімді шешімдермен емес, ондаған жылдарға арналған стратегиялық мақсаттармен дамиды. Құрылтайдың қабылдайтын заңдары дәл осындай ұзақ мерзімді даму логикасына сүйенуі тиіс. Бұл институттың басты миссиясы – бүгінгі күннің мәселесін ғана емес, келешек ұрпақтың мүддесін де ескеру.
Құрылтайдың тағы бір маңызды ерекшелігі – қоғамдық сенім институтына айналу мүмкіндігі. Заманауи демократияның ең басты капиталы – азаматтардың мемлекетке деген сенімі. Егер заң шығару үдерісі ашық, пікір алуандығына құрметпен қарайтын және қоғамдық талқылауға негізделген болса, азаматтардың саяси жүйеге қатысу белсенділігі де артады. Мұндай жағдайда Құрылтай тек заң қабылдайтын орган емес, қоғам мен мемлекеттің өзара жауапкершілігін нығайтатын институт қызметін атқарады.
Саяси партиялардың қызметі де Құрылтай аясында жаңа мазмұнға ие болады. Бәсеке тек сайлау кезеңінде ғана емес, заң шығару сапасы арқылы көрінуі керек. Партиялардың бағдарламалары нақты заңнамалық бастамаларға айналған кезде ғана олардың қоғам алдындағы жауапкершілігі артады. Бұл популизмнен мазмұнды саясатқа өтудің маңызды алғышарты.
Аймақтардың дамуы да Құрылтай қызметінің тиімділігімен тығыз байланысты. Әр өңірдің әлеуметтік-экономикалық ерекшелігі, инфрақұрылымдық мәселелері немесе демографиялық жағдайы заңнамалық деңгейде ескерілген кезде ғана теңгерімді мемлекеттік саясат қалыптасады. Сондықтан Құрылтай ұлттық мүдде мен өңірлік қажеттіліктің арасындағы тепе-теңдікті сақтайтын институт болуы тиіс.
Қазіргі кезеңде мемлекеттік басқарудың тиімділігі цифрлық ашықтықпен де өлшенеді. Қоғам заң жобаларының қалай әзірленіп жатқанын, депутаттардың қандай ұстанымда екенін және қабылданған шешімдердің нәтижесін білуге мүдделі. Осы тұрғыдан Құрылтайдың ашық жұмыс істеуі азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімін арттырмақ.
Құрылтайдың табысы ең алдымен азаматтардың саяси белсенділігіне байланысты. Сайлауға қатысу, қоғамдық пікір білдіру, заң жобаларын талқылау – барлығы құқықтық мәдениеттің көрсеткіші.
Белсенді қоғам ғана тиімді институт қалыптастыра алады. Ал тиімді институт өз кезегінде елдің тұрақты дамуына негіз болады.
Құрылтай – мемлекет дамуының құқықтық негізін қалыптастыратын, ұлттық басымдықтарды заңнамалық шешімдерге айналдыратын және қоғам мен билік арасындағы өзара жауапкершілікті нығайтатын стратегиялық институт. Оның тиімді қызметі тек заңдардың сапасын арттырып қана қоймай, Қазақстанның ұзақ мерзімді дамуына берік институционалдық іргетас қалыптастыруға ықпал етеді. Сондықтан Құрылтайды бүгінгі саяси науқанның элементі ретінде емес, елдің келешегін айқындайтын мемлекеттік маңызы бар институт ретінде бағалау қажет.