Ел пікірін ескеретін елеулі құрылым

Кез келген мемлекет үшін халықтың сенімі – ең құнды стратегиялық ресурс. Ол заңмен де, әкімшілік шешіммен де қалыптаспайды. Сенім билік пен қоғам арасында үздіксіз байланыс болғанда ғана орнығады. Сондықтан қазіргі басқару жүйесінде қоғам пікірін ескеретін институттардың маңызы бұрынғыдан әлдеқайда жоғары. Осы тұрғыдан Құрылтай – елдің түрлі көзқарасын бір арнаға тоғыстырып, оны ұлттық даму бағытына айналдыруға қабілетті елеулі құрылым.

Қоғамда әрдайым түрлі ұсыныс, түрлі талап, түрлі пікір болады. Бұл – табиғи құбылыс. Бірақ олардың бәрі бірдей мемлекеттік саясаттың өзегіне айнала бермейді. Себебі кез келген пікірді талдап, сүзгіден өткізіп, қоғамдық мүдде тұрғысынан бағалайтын тетік қажет. Құрылтайдың ерекшелігі де осында. Ол жеке бастамалар мен мемлекеттік шешімдердің арасындағы көпір қызметін атқарады.

Бүгінде тиімді мемлекет дегеніміз – барлық мәселені өзі шешетін мемлекет емес, қоғаммен бірге шешім қабылдай алатын мемлекет. XXI ғасырдағы басқарудың басты қағидаты – диалог. Құрылтай осы қағидатты нақты институт деңгейіне көтеріп отыр. Мұнда әртүрлі өңірден, әртүрлі саладан келген азаматтардың тәжірибесі мен ұсыныстары елдік деңгейдегі мәселелерді талқылауға негіз болады.

Бұл құрылымның тағы бір ерекшелігі – қоғамдық пікірді тек тыңдап қана қоймай, оның салдарын бағалай білуінде. Себебі кез келген ұсыныстың артында белгілі бір әлеуметтік қажеттілік тұрады. Құрылтай осы қажеттіліктерді жүйелеп, қай мәселе бүгін шешілуі тиіс, қай мәселе ұзақ мерзімді саясаттың бөлігі болуы керек екенін айқындауға мүмкіндік береді. Яғни ол пікірлердің жиынтығы емес, басымдықтарды анықтайтын интеллектуалдық алаң.

Қазіргі қоғам ақпаратқа бай. Алайда ақпараттың көптігі әрдайым дұрыс шешім қабылдауға жеткізбейді. Керісінше, сан алуан пікірдің ішінде ұлттық мүддеге сай бағытты анықтау күрделене түседі. Сондықтан Құрылтайдың құндылығы – қоғамдық ойды реттеп, оны ортақ мақсатқа жұмылдыра алуында. Бұл қоғамның бытыраңқы пікірін біртұтас мемлекеттік ұстанымға айналдырудың жаңа моделі.

Құрылтайдың қызметі тағы бір маңызды міндетті орындайды. Ол азаматтардың саясатқа деген көзқарасын өзгертеді. Бұрын мемлекеттік шешімдер көбіне дайын күйінде қабылданады деген түсінік болса, енді қоғам өз ұсынысының талқылануына және ескерілуіне мүмкіндік бар екенін көре бастады. Бұл азаматтық жауапкершіліктің артуына ықпал етеді. Себебі пікірі тыңдалған адам мемлекеттің дамуына өзін де жауапты сезінеді.

Елдік деңгейдегі тұрақтылық тек экономикалық көрсеткіштерге ғана тәуелді емес. Ол қоғамдық келісімнің беріктігімен де өлшенеді. Ал келісім түрлі пікірдің үндесуінен қалыптасады. Құрылтай дәл осы үндестікті қамтамасыз ететін тетік ретінде саяси жүйеде өзіндік орын алып келеді. Оның күші билікке балама болуында емес, билік пен қоғам арасындағы өзара түсіністі нығайтуында.

Құрылтайдың басты құндылығы – қоғамдағы сан алуан пікірді мемлекеттік дамудың нақты бағдарына айналдыра алуында. Ел пікірін ескеретін елеулі құрылым деген ұғымның мәні де осында. Бұл – халықтың үнін еститін ғана емес, сол үннің мемлекет болашағына ықпал етуіне жағдай жасайтын жаңа саяси мәдениеттің көрінісі. Қазақстан үшін мұндай институттардың нығаюы – жауапты басқару мен қоғамдық сенімнің жаңа кезеңіне бастайтын маңызды қадам.