Құрылтай және жаңа буынның саяси көзқарасы

Қоғам өзгерген сайын саясатқа қойылатын талап та өзгереді. Бүгінгі жас буын үшін мемлекеттік институттардың маңыздылығы олардың атауымен немесе тарихи салмағымен ғана өлшенбейді. Жаңа ұрпақ нақты нәтиже, ашық коммуникация, түсінікті шешім және өзінің пікірінің ескерілгенін көргісі келеді. Бұл – уақыттың табиғи талабы. Сондықтан Құрылтайдың қалыптасуы мен оның алдағы рөліне жастардың саяси көзқарасы тұрғысынан қарау қазіргі қоғамдық үдерістерді түсінудің маңызды бағыттарының біріне айналып отыр.

Қазіргі жас азамат ақпаратты бұрынғыдай бір ғана арнадан қабылдамайды. Ол түрлі пікірді салыстырады, дерек іздейді, қоғамдық мәселеге өзіндік баға береді. Әлеуметтік желілер мен цифрлық коммуникация жастардың ақпарат алу тәсілін ғана емес, олардың қоғамдық процестерге қатысу мәдениетін де өзгертті. Осы тұрғыдан алғанда жаңа буын үшін саясат – алыстағы мемлекеттік құрылымдардың қызметі емес, күнделікті өмірге тікелей әсер ететін шешімдер жүйесі.

Мұндай жағдайда Құрылтайдың алдында да жаңа міндеттер пайда болады. Ол жастардың пікірін жай ғана тыңдайтын алаң болумен шектелмей, жас буынның қоғамдық ұстанымдарын мемлекеттік саясаттың мазмұнымен ұштастыратын институт ретінде қалыптасуы қажет. Себебі жастардың саяси белсенділігі тек сайлауға қатысумен немесе белгілі бір бастаманы қолдаумен өлшенбейді. Оның ауқымы әлдеқайда кең: қоғамдық мәселеге көзқарас білдіру, ұсыныс жасау, пікірталасқа қатысу, жергілікті бастамаларды қолдау, әлеуметтік жауапкершілік таныту.

Жаңа буынның ерекшелігі – дайын қалыптарға қарағанда мазмұнға көбірек мән беруі. Олар үшін «не айтылды?» деген сұрақпен қатар «одан кейін не өзгерді?» деген мәселе де маңызды. Демек, Құрылтайдың қоғамдық беделі оның көтерген тақырыптарының санымен емес, сол мәселелердің шешілуіне ықпалы арқылы айқындала түседі.

Бұл жерде жастардың саяси көзқарасы мемлекет үшін де маңызды индикатор бола алады. Себебі жас буын қоғамдағы өзгерістерді ертерек сезінеді. Еңбек нарығындағы жаңа талаптар, білім беру сапасы, цифрлық технологиялардың ықпалы, тұрғын үй мәселесі, кәсіпкерлікке жағдай жасау, өңірлердегі мүмкіндік теңдігі секілді мәселелер жастардың күнделікті өмірінде тікелей көрініс табады. Сондықтан Құрылтай құрамындағы жас өкілдердің белсенділігі қоғамдағы жаңа сұраныстарды ерте байқап, оларды мемлекеттік деңгейдегі талқылауға енгізуге мүмкіндік береді.

Бұдан бөлек, Құрылтайдың жастар үшін тағы бір маңызды қыры бар. Ол – саяси жауапкершілікті қалыптастыру. Қоғамда қандай да бір мәселені сынау оңай, ал оның шешіміне қатысты нақты ұсыныс айту, түрлі пікірді ескеру және ортақ мәмілеге келу әлдеқайда күрделі. Саяси мәдениет те дәл осы жерде қалыптасады. Жастар қоғамдық процестерге тек талап қоюшы тарап ретінде емес, шешім іздеуге қатысушы азамат ретінде араласқанда ғана жаңа саяси мәдениеттің негізі бекиді.

Бұл ретте Құрылтайдың жас буынмен байланысы біржақты сипатта болмауы тиіс. Жастардың пікірін тыңдау жеткіліксіз. Олардың ұсыныстары талданып, қоғамдық талқылауға түсіп, мүмкін болған жағдайда нақты шешімдерге айналуы қажет. Сонда ғана жас азаматтың «менің пікірім маңызды» деген сенімі қалыптасады. Ал сенім – кез келген саяси институттың ұзақ мерзімді тұрақтылығының басты шарттарының бірі.

Жаңа буынның саяси көзқарасы да біркелкі емес. Қазіргі жастардың арасында әртүрлі әлеуметтік, кәсіби және өмірлік ұстанымдар бар. Бірі кәсіпкерлікке қызықса, екіншісі ғылым мен технологияға бет бұрады, үшіншісі қоғамдық қызметке немесе шығармашылық салаға ұмтылады. Сондықтан жастарды бір ғана әлеуметтік топ ретінде қабылдау жеткіліксіз. Құрылтай үшін маңыздысы – осы алуандықтың арасынан қоғамның ортақ мүддесін табу.

Осы тұрғыдан алғанда Құрылтай жастарды саясатқа тартудың ғана емес, жастардың саяси ойлау сапасын арттырудың тетігіне айнала алады. Өйткені саяси жетілу дегеніміз – тек өз пікіріңді қорғау емес, өзгеше пікірді тыңдай білу, дәлелге сүйену, қоғамдық мүддені жеке мүддемен тең ұстай алу және қабылданған шешімнің салдарын түсіну.

Құрылтайдың жаңа буын үшін мәні де осында.Ол жастарға саясаттың тек жоғары деңгейдегі шешімдерден тұрмайтынын, мемлекеттің дамуына әр азаматтың көзқарасы мен жауапкершілігі әсер ететінін көрсетуі мүмкін. Ал жастардың саяси белсенділігі формалды қатысудан мазмұнды араласуға ауысқан кезде қоғамдағы демократиялық мәдениеттің де сапасы өзгереді.

Сайып келгенде, жаңа буын Құрылтайдың болашақтағы қоғамдық келбетін айқындайтын маңызды факторлардың бірі болады. Өйткені бүгінгі жастар – ертеңгі сайлаушы ғана емес, сарапшы, кәсіпкер, мемлекеттік қызметкер, қоғам белсендісі және шешім қабылдау процесіне қатысатын азаматтар. Сондықтан олардың саяси көзқарасын қалыптастыру – белгілі бір буынның ғана мәселесі емес, мемлекеттің ұзақ мерзімді саяси тұрақтылығы мен институционалдық дамуына қатысты стратегиялық міндет.

Құрылтайдың жаңа дәуірдегі маңызын оның жастармен қарым-қатынасы да айқындайды. Егер жаңа буын өз пікірін білдіруге ғана емес, қоғамдық шешімдердің қалыптасуына ықпал етуге мүмкіндік алса, Құрылтай мен жастар арасындағы байланыс саяси сабақтастықтың жаңа мазмұнын қалыптастырады.