Құрылтайдың пәрмені – дамудың мықты дәрмені
Мемлекеттің даму қарқыны кейде қабылданған шешімдердің санымен емес, сол шешімдердің қоғамдық өмірге тигізген әсерімен бағаланады. Осы өлшем тұрғысынан қарағанда, Құрылтайдың қалыптасуы – саяси жүйедегі жаңа институттың пайда болуы ғана емес, қоғамдағы өзекті мәселелерді мемлекеттік деңгейде талқылаудың жаңа мүмкіндігі.
Құрылтайдың пәрмені оның атауында немесе мәртебесінде емес, көтерілген мәселелердің нақты шешімге ұласу қабілетінде көрінеді. Қоғамдық сұраныс естіліп қана қоймай, тиісті деңгейде талданып, мемлекеттік саясаттың басымдықтарына айналған жағдайда ғана өкілді органның беделі артады. Демек, Құрылтайдың негізгі салмағы – пікір қалыптастыру мен шешім қабылдау арасындағы байланысты күшейтуінде.
Қазіргі кезеңде қоғамның талабы да өзгерді. Азаматтар мемлекеттік институттардан тек бастамалар күтпейді. Олар қабылданған шешімнің нәтижесін, оның өмір сапасына ықпалын және нақты мәселелердің қалай шешіліп жатқанын көргісі келеді. Бұл Құрылтай алдына жаңа міндет қояды: қоғамдағы пікірлерді жинақтап қана қоймай, оларды ел дамуының нақты бағыттарымен ұштастыру.
Осы жерде Құрылтайдың пәрменін оның өкілдік сипаты күшейтеді. Әртүрлі әлеуметтік топтардың, өңірлердің және қоғамдық ортаның ұстанымдары бір арнаға тоғысқан кезде елдегі мәселелерге біржақты емес, кеңірек қарауға мүмкіндік туады. Бұл әсіресе өңірлердің ерекшелігін ескеруде маңызды. Өйткені елдің әр аймағында әлеуметтік-экономикалық ахуал мен азаматтардың сұранысы бірдей емес.
Құрылтайдың тағы бір маңызды қыры – мемлекеттік басқару мен қоғамдық пікір арасындағы аралықты қысқарту. Бұрын белгілі бір мәселенің шешімін күткен азамат өз ұсынысының жоғары деңгейдегі шешімдерге қалай жететінін үнемі біле бермейтін. Ал өкілді институттардың қоғамдық байланысы күшейген сайын мұндай алшақтықты азайтуға мүмкіндік туады. Бұл өз кезегінде мемлекеттік шешімдердің сапасына да әсер етеді.
Алайда Құрылтайдың пәрменін тек оның өкілеттіктерімен өлшеу жеткіліксіз. Кез келген институттың шынайы тиімділігі оның қоғам алдындағы жауапкершілігімен айқындалады. Сондықтан Құрылтай мүшелерінің көтерілген мәселелердің кейінгі тағдырына назар аударуы, қоғамдық бастамалардың орындалуын бақылауға атсалысуы маңызды.
Мұндай тәсіл Құрылтайды пікір айтылатын алаңнан нәтижеге бағытталған қоғамдық институтқа айналдыра алады. Себебі мәселені көтеру – жұмыстың алғашқы кезеңі ғана. Оның жалғасы – ұсыныстың негізделуі, тиісті шешімнің қабылдануы және сол шешімнің орындалуын бағалау.
Бұл тұрғыда Құрылтайдың пәрмені мемлекеттің даму әлеуетін арттыратын құралға айналуы мүмкін. Қоғамның әр қабатынан келетін ұсыныстар жүйеленіп, мемлекеттік саясатпен сабақтасқан сайын басқару жүйесінің қоғамға бейімділігі де арта түседі.
Ең бастысы, Құрылтайдың күші қоғам мен мемлекетті бір-біріне қарсы қоятын ұстанымнан емес, олардың ортақ мақсат төңірегінде жұмыс істеуінен көрінуі тиіс. Елдің экономикалық қуаты, әлеуметтік тұрақтылығы, өңірлердің дамуы мен азаматтардың әл-ауқаты – бір ғана институттың емес, тұтас қоғамның ортақ міндеті.
Сондықтан Құрылтайдың пәрмені – оның қанша мәселе көтергенімен емес, сол мәселелердің қаншасы нақты өзгеріске айналғанымен өлшенеді. Егер қоғамдық ұсыныс мемлекеттік шешімге, ал мемлекеттік шешім нақты нәтижеге ұласса, Құрылтайдың ел дамуындағы орны да нығая береді.
Құрылтайдың басты дәрмені – қоғам үнін шешімге, шешімді нәтижеге айналдыра алатын ықпалында. Ал мұндай ықпал орныққан сайын өкілді институттың ғана емес, мемлекеттің де даму мүмкіндігі кеңейеді.