Кез келген мемлекеттің билік жүйесі белгілі бір өкілеттіктерге негізделеді. Бір институт заң шығарады, екіншісі оны жүзеге асырады, үшіншісі заңның үстемдігін қамтамасыз етеді. Алайда қазіргі мемлекеттік басқару тәжірибесі көрсеткендей, тиімді билік тек өкілеттіктердің бөлінуімен ғана шектелмейді. Оның қоғаммен үздіксіз байланыс орната алуы, азаматтардың сұранысын мемлекеттік саясатқа уақтылы енгізуі де шешуші мәнге ие. Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтайдың билік жүйесіндегі орны ерекше. Ол биліктің дәстүрлі тармақтарына жатпайды, бірақ олардың қызметін қоғамдық сұраныспен ұштастыратын стратегиялық саяси институт ретінде қалыптасуда.

Мемлекеттің қуаты көбіне оның билік құрылымымен өлшенеді деген түсінік қалыптасқан. Алайда XXI ғасырда тиімді биліктің басты өлшемі құрылымның күрделілігі емес, қоғам сұранысына бейімделу қабілеті болып отыр. Сондықтан Құрылтайды бұрыннан қалыптасқан билік жүйесіне қосылған кезекті орган ретінде емес, мемлекеттік басқарудың мазмұнын жаңғыртатын саяси институт ретінде қарастырған жөн.

Классикалық басқару үлгісінде мемлекет шешім қабылдайды, ал қоғам сол шешімнің нәтижесін қабылдайды. Бұл модель ұзақ уақыт бойы өзінің тиімділігін дәлелдегенімен, бүгінгі ақпараттық қоғамда азаматтардың рөлі түбегейлі өзгерді. Қазіргі таңда халық мемлекеттік саясаттың пассивті бақылаушысы емес, қоғамдық өзгерістердің белсенді қатысушысына айналып келеді. Сондықтан билік жүйесіне қоғамдық пікірді, сараптамалық көзқарасты және азаматтық бастамаларды тұрақты енгізетін тетік қажет болды. Құрылтайдың тарихи қажеттілігі де осы қоғамдық сұраныстан туындап отыр.

Құрылтайдың билік жүйесіндегі орны кейде оның құқықтық мәртебесі арқылы бағаланады. Алайда бұл мәселенің тек сыртқы көрінісі ғана. Шын мәнінде, оның негізгі рөлі қабылданатын мемлекеттік шешімдердің қоғамдық негізін күшейтуінде жатыр. Құрылтай мемлекеттік органдардың құзыретін алмастырмайды, бірақ олардың қызметінің қоғам сұранысына сәйкес келуіне ықпал етеді. Осы арқылы ол мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыратын интеллектуалдық және қоғамдық ресурс қызметін атқарады.

Құрылтай – билік құрылымын кеңейту үшін құрылған орган емес. Оның басты миссиясы – мемлекеттік басқарудың сапасын арттыру, стратегиялық шешімдердің қоғамдық негізін қалыптастыру және мемлекет пен қоғам арасындағы сенімді нығайту. Сондықтан оның билік жүйесіндегі орны жаңа өкілеттікке емес, қоғамдық ықпалға негізделеді. Ал рөлі – азаматтардың үнін мемлекеттік саясатпен сабақтастырып, Қазақстандағы заманауи басқару мәдениетінің жаңа сапасын қалыптастыру.