Құрылтай сайлауы – өмір сапасын жақсартудың өзегі
Өмір сапасы деген ұғымды тек жалақы, жол, тұрғын үй немесе инфрақұрылым көрсеткіштерімен өлшеу жеткіліксіз. Адамның өзін қоғамның толыққанды мүшесі ретінде сезінуі, өз таңдауына жауап бере алуы, пікірінің маңызды екенін түсінуі және болашағына сеніммен қарауы да әл-ауқаттың маңызды бөлігі.
Осы тұрғыдан қарағанда Құрылтай сайлауының мәні саяси таңдаудың шеңберінен кеңірек. Себебі адамның өмір сапасына оның айналасындағы материалдық жағдаймен қатар, қоғамдағы орны мен азаматтық мүмкіндіктері де әсер етеді.
Адам өзін қоғамдық процестерден тыс сезінсе, экономикалық көрсеткіштердің өзі оның өмірге деген көзқарасын толық өзгерте алмайды. Керісінше, өз пікірін ашық білдіруге, қоғамдық өмірге араласуға және елдің болашағына қатысты таңдауға қатысу мүмкіндігі азаматтың мемлекетпен байланысын күшейтеді.
Сондықтан сайлау мәдениетін де өмір сапасының бір бөлігі ретінде қарастыруға болады. Өйткені сайлау – азаматтың қоғамдағы рөлін сезіндіретін ең маңызды институттардың бірі. Адам өзінің таңдауы арқылы елдің қоғамдық бағытына қатысы бар екенін түсінеді.
Құрылтай сайлауының ерекшелігі де осында. Ол азаматтың саяси белсенділігін тек дауыс берумен шектемей, қоғамдағы өзгерістерге деген жеке көзқарасын қалыптастыруға ықпал етеді. Сайлаушы белгілі бір таңдау жасай отырып, өзі үшін маңызды құндылықтарға да баға береді: қандай қоғамда өмір сүргісі келеді, қандай өкілді көргісі келеді, қандай қасиеттерді маңызды санайды?
Бұл жерде өмір сапасының тағы бір өлшемі – сенім. Мемлекетке, қоғамдық институттарға және өз азаматтық таңдауына деген сенім адамның әлеуметтік көңіл-күйіне тікелей әсер етеді. Сенім бар жерде азамат қоғамдық өмірге немқұрайлы қарамайды. Өзінің дауысы мен ұстанымының мәні бар екенін сезінеді.
Ал мұндай сезім қоғамның ішкі тұрақтылығына ықпал етеді. Өзін қоғамның бір бөлігі ретінде қабылдайтын азамат қоршаған ортасына да жауапкершілікпен қарайды. Ол тек мемлекеттен күтпей, қоғамдық процестерге өзінің де ықпалы бар екенін түсіне бастайды.
Өмір сапасының осы әлеуметтік өлшемі көбіне назардан тыс қалады. Біз жайлы өмірді көбіне материалдық игіліктермен байланыстырамыз. Бірақ адамның ертеңгі күнге сенімі, қоғамдық ортадағы қауіпсіздігі, өз пікірін білдіру мүмкіндігі және азамат ретінде бағалануы да күнделікті көңіл-күйге әсер ететін факторлар.
Осы жерде Құрылтай сайлауының маңызы айқындала түседі. Сайлау азаматқа елдің болашағын сырттай бақылаушы емес, оның қалыптасуына қатысушы болуға мүмкіндік береді. Бұл – саяси институттың ғана емес, адамның азаматтық қадірін сезінудің де бір тетігі.
Бұдан Құрылтай сайлауы өмір сапасын бір күнде немесе бір шешіммен өзгертеді деген қорытынды шықпайды. Оның мәні басқа жерде. Ол қоғамдағы «менің пікірім маңызды ма?», «менің таңдауымның салмағы бар ма?», «мен елдің болашағына қатысушымын ба?» деген сұрақтарға жауап беретін қоғамдық кеңістікті қалыптастырады.
Егер азамат өзінің таңдауы арқылы қоғамдық процестерге ықпал ете алатынын сезінсе, бұл мемлекеттің тұрақтылығы үшін де, қоғамның ішкі серпіні үшін де маңызды.
Сондықтан Құрылтай сайлауын өмір сапасының өзегі ретінде қарастыру – саяси процесті тұрмыстық жағдайлардан бөлек қоймау деген сөз. Жақсы өмір – тек жақсы жағдайда өмір сүру емес, сол қоғамда өз орныңды сезіну, болашаққа ықпал ете алатыныңды түсіну және азаматтық таңдауыңның мәнін сезіну.
Осы тұрғыдан алғанда Құрылтай сайлауының басты құндылығы оның саяси нәтижесімен ғана емес, азаматтың қоғамдағы рөлін қалай өзгертетінімен де өлшенеді.